"Шилдэг залуу геофизикч" шалгаруулах, 2023 он

 

Геофизикч /шүлэг/

 

Спорт өдөрлөг 2023

 

"ГЕОФИЗИКИЙН ШИНЖЛЭХ УХААН, ТҮҮНИЙ ХЭРЭГЛЭЭ" сэдэвт илтгэлийн уралдаан

ТАНЫ БОДЛООР АШИГТ МАЛТМАЛ, ГАЗРЫН ТОСНЫ ГАЗАРТ ГЕОФИЗИКИЙН ХЭЛТЭС БАЙГУУЛАХ ХЭРЭГЦЭЭ БАЙНА УУ?

Өнөөдөр би Монголын геофизикчид болон геофизикийг ойлгодог геологийн салбарын мэргэжилтнүүдээсээ “Таны бодлоор Ашигт малтмал, газрын тосны газарт Геофизикийн хэлтэс байгуулах хэрэгцээ байна уу?” гэсэн асуултыг асуухыг хүслээ.

Энэ асуултанд идэвхтэй хариулж, сошиал орчинд үзэл бодлоо бичих байдлаар Монголын геофизикийн салбарын хөгжилд үнэтэй хувь нэмрээ оруулаасай гэж та бүхнээсээ хичээнгүйлэн хүсэж байна. Би ч бас энэ асуултанд хариулъя.

Монголын геологийн салбар үеийн үед хялбар, хямд аргаар хэтийн төлөвтэй объектыг илрүүлэх нөхцөлтэй геологийн судалгааг хийсээр ирсэн. Гадаргууд ойрхон ордуудыг эрчимтэй нээн илрүүлж, олборлож байгаа цаг үед бидний дараагийн эрчимтэй хөгжих үе шат бол яах аргагүй газрын гүн рүү хэдэн зуун метрээс хэдэн километрийн мэдээллийг геофизикийн судалгааны үр дүн дээр үндэслэн эрж хайх явдал мөнөөсөө мөн. Иймд би дээрх асуултанд 100% хэрэгтэй байна гэж хариулах болно.

Геофизикийн хэлтэс нь үндсэндээ Геофизикийн өгөгдлийг цаг хугацаанд нь дахин хэрэглэх боломжтой байдлаар шаардлага хангахуйц хэмжээнд цуглуулах, боловсруулах, тайлал хийх, хянах, хэрэглээнд нэвтрүүлэх үүрэгтэй ажиллах шаардлагатай байна. Өнөөдөр Ашигт малтмал, газрын тосны газарт геофизикийн хэлтэс байхгүй ч эдгээр ажлууд хийгдсээр байна. Гэхдээ геофизикийн хэмжилтийн үр дүнг дахин ашиглах, нэгтгэх, геологийн мэдээлэлтэй уялдуулж бүрэн дүүрэн ашиглах ажил хоцрогдолтой байсаар байна.

Үүний нэг тод жишээ бол манайд ноёрхож байсан хуучин техник-технологийн тусламжтай хийсэн, үнэ өртөг шингэсэн ажлын анхдагч материал буюу Ашигт малтмал, газрын тосны газарт байгаа тухайн үеийн сейсмийн анхдагч өгөгдлийг ашиглаж чадахгүй, хадгалалтын горим алдагдан эвдэрч гэмтсээр, цаашилбал хаягдах хүртэл аюул нүүрлэсэн байна. Эдгээр анхдагч материалуудыг орчин үеийн дэвшилтэд программ хангамжаар дахин боловсруулах гарц гаргалгааг олон, дахин ашиглаж чадвал хайгуулын ажилд зарцуулах байсан хэтийн зардлыг эрс бууруулах ба түүнд зарцуулах байсан зардлын өчүүхэн хэсгээр нь их хэмжээний геофизикийн мэдээллийн сантай болох боломжтой. Энэ асуудлыг геофизикийн хэдхэн мэргэжилтэн шийдэх боломжгүй. Иймд Геофизикийн хэлтэс зайлшгүй шаардлагатай байна. Геофизикийн хэлтэс иймэрхүү тулгамдсан асуудлыг хөндөж байх, шийдэх гарцуудыг олох, төсөл бичих, тендер зохион байгуулах гээд геофизикийн зохих арга хэмжээг илүү хурдацтай авч, ажил хэрэг болгож чадах болов уу? Дахин ийм асуудал тулгамдахгүй байх тал дээр төвлөрч, цаашид илүү үр дүнтэй ажиллах болов уу? Геофизикийн хэлтэстэй болчихвол энэ мэтчилэн давуу тал олон байх юм шиг санагдаад үзэл бодлоо илэрхийллээ.

 Нэгэнт дэлхийн геологийн салбарын хөгжил гүний судалгаа руу эрчимжиж байгаа өнөө үед бид Ашигт малтмал, газрын тосны газрын геофизикийн мэдээллийн сан бүрдүүлэлт болон геофизикийн судалгааны ажлын ололт амжилт, давуу тал, сул тал, дутагдалтай тал, хүндрэлтэй байгаа асуудлуудын талаар нээлттэй сошиал орчинд хэлэлцэх цаг үе нь мөн гэж бодож байна. Хэрвээ энэ бичвэрийн үр дүнд “ТАНЫ БОДЛООР АШИГТ МАЛТМАЛ, ГАЗРЫН ТОСНЫ ГАЗАРТ ГЕОФИЗИКИЙН ХЭЛТЭС БАЙГУУЛАХ ХЭРЭГЦЭЭ БАЙНА УУ?” гэх асуулт цагаа олсон зөв асуулт гэж олонхын санал нэгдэж байгаа нь ажиглагдвал, салбараа гэх сэтгэлтэй геологийн салбарын мэргэжилтнүүдийн үнэтэй үзэл бодлуудад үнэлэлт дүгнэлт хийн, Монголын геофизикчдийн төлөөлөл болсоор ирсэн “Монголын геофизикчдийн холбоо” шаардлагатай арга хэмжээг авч, хандах газруудад албан ёсоор уламжилж өгөн гэдэгт итгэлтэй байна. Мэдээж энэ асуудлыг “Монголын геофизикчдийн холбоо” удаа дараа хөндөж байсан түүхтэй боловч тухайн үед хүчээ авч чадаагүй, тодорхойгүй шалтгаануудын улмаас өнөөдөр бийллээ олоогүй байгаа нь ил тод байна. Иймд олонхын хүчийг авах зорилготой сайн дураараа энийг бичсэнийг зөв өнцгөөс нь эерэг хандлагаар хүлээн авч уншаасай гэж эрхэм хүндэт мэргэжилтэн та бүхнээсээ хүсэж байна. Хэрвээ буруу зөрүүтэй мэдээлэл бичсэн байвал залуу геофизикч намайг өршөөн соёрхохыг бас хүсье.

АНХААРАЛ ТАВЬСАН ТА БҮХЭНД БАЯРЛАЛАА

Хүндэтгэсэн: “Монголын геофизикчдийн холбоо”-ны

Удирдах зөвлөлийн гишүүн А.Болор-Эрдэнэ

2023 оны 06-р сарын 08-нд

ГЕОФИЗИКИЙН МЭРГЭШСЭН МЭРГЭЖИЛТНИЙ СУРГАЛТ - 2023 он

ГЕОФИЗИКИЙН МЭРГЭШСЭН МЭРГЭЖИЛТНИЙ СУРГАЛТ танхим, цахим хосолсон хэлбэрээр явагдаж дууслаа. Сургалтын удиртгал хичээл, шалгалт авах, тайлан төсөл хамгаалах ажил танхимаар явагдсан. Сургалтын нээлт болон шалгалт авах, төсөл тайлан хамгаалахад УУХҮЯ болон МГХНЗ-ийн төлөөлөл оролцсон.

Монголын геофизикчдийн холбоо (ТББ)-ны Удирдах зөвлөлийн гишүүн А.Болор-Эрдэнэ

Дорноговийн хотгорын петрофизикийн загвар, түүний геолог-структурийн онцлог /1989.03.18/

1989 оны 3 сарын 18-ны өдрийн ЭХУУҮГЯ-ны харьяа ЭРЭЛ ГЕОФИЗИКИЙН ЦОГЦОЛБОР ЭКСПЕДИЦИЙН техникийн зөвлөлийн хурлын проткол. Газрын тосны түвгэр. тогтоцын эрэлд ВЭЗ-VES ийн боловсруулж гаргасан КН-2үе-КН загвар хэрэглэх тухай.

Эх сурвалж: МУ-ын Зөвлөх инженер Ц.Түдэв

ЭМГЭНЭЛ

 

Рахатжангийн ХОВДХАН

 (1944-2023)

 

Геологийн салбарын ахмад ажилтан, геофизикч Р.Ховдхан ертөнцийн мөнх бусыг үзүүлж, бид бүхэнд нөхөж баршгүй хүнд гарз тохиолоо.

 

           Р.Ховдхан Баян-Өлгий аймгийн Сагсай сумын нутагт малчин ардын гэр бүлд төрж, аймгийн нэгдүгээр 10 жилийн дунд сургуулийг 1962 онд төгссөн. ЗХУ-ын Ташкент  хотын Политехникийн дээд сургуулийн Геологийн факультетэд суралцаж “уулын инженер геофизикч” мэргэжил эзэмшсэн.

 

Р.Ховдхан нь “ЭРЭЛ ГЕОФИЗИКИЙН ЦОГЦОЛБОР ЭКСПЕДИЦИ”-ээс хөдөлмөрийн гараагаа эхлэн, 1968-1992 онуудад тус экспедицэд инженер, ахлах инженер,  ангийн дарга, 1992 оноос хувийн компаниудад ахлах геофизикч, зөвлөх геофизикчээр ажиллаж байсан.

 

Эрдэс баялгийн салбарт 50 гаруй жил ажиллахдаа геологийн зураглал, эрэл, хайгуул, ашиглалтын бүх үе шатанд төсөл төсөв зохиолтоос үр дүнгийн тайлан зохиолцон, хамгаалах хүртэл хээрийн судалгааны ажил, суурин боловсруулалтын ажлыг удирдан, зохион байгуулж, амжилттай хэрэгжүүлж ирсэн үйлдвэрлэлийн арвин их туршлагатай ахмад ажилтан байсан. Улсын геологийн фондод түүний зохиолцсон 20 орчим үр дүнгийн хадгалагдаж байна. 

 

Төв болон өмнөт Монголд тархсан нүүрсний орд, илрэлүүд болон газрын тос /нефть/, газрын гүн дэх усны судалгааны геофизикийн ажлуудыг удирдан хэрэгжүүлэхдээ цахилгаан хайгуул болон чичирхийлэл /сейсм/-ийн арга, аргачлалуудыг оновчтой сонгон хэрэглэж, боловсруулалт тайлалт хийн, тогтоогдсон баялаг, нөөцийн хэмжээг гүн дэх мэдээллээр нь ихэсгэн нэмэгдүүлэх, Монгол инженерүүд өөрсдийн хүчээр газрын тосны судалгааны ажлыг хийх үндэс суурийг тавьж, эхлүүлсэн зэргээр үр бүтээлтэй ажиллаж ирсэн. Тухайлбал: Унгарын улсын геофизикчидтэй хамтран Шаргын говь, Хүйсийн говьд газрын тосны судалгааны ажлыг гүйцэтгэн, анхдагч мэдээллийг бүрдүүлсэн. Таван толгойн ордын хайгуул хийж байх он жилүүдэд геофизикийн цахилгаан хайгуул болон сейсмийн эрлийн ажлаар ордын гүний усны болон нүүрсний давхаргуудыг тогтоож хайгуулд шилжүүлсэн нь одоогоор ашиглагдаж байгаа бөгөөд ард иргэд бид үр өгөөжийг нь хүртсээр байгаа билээ.

 

Ахмад ажилтан Р.Ховдхан нь геофизикийн сейсмийн арга аргачлалаар нарийн мэргэшсэн, орос хэл, англи хэлний өндөр мэдлэгтэй, түүний эрдэс баялгийн салбарт оруулсан хувь нэмэр, түүний хөдөлмөрч, хичээнгүй, шулуун шударга зан чанар, гэгээн дүр нь бидний сэтгэлд үүрд хоногшин үлдэх болно.

 

Талийгаачийн гэр бүл, үр хүүхэд, төрөл төрөгсдөд гүн эмгэнэл илэрхийлье.

 

 

МОНГОЛЫН ГЕОФИЗИКЧДИЙН ХОЛБОО

ЭРЭЛ ГЕОФИЗИКИЙН ЦОГЦОЛБОР ЭКСПЕДИЦИ

Угсардаг Монгол гэрийн танилцуулга

Монгол геофизикчдийн ухаанаар зохион бүтээгдэж, геологи болон хайгуулын ажилд 2014 оноос хойш ашиглагдаж байгаа энэхүү угсардаг гэр нь овор хэмжээ бага тул барьж буулгахад хялбар, мөн тээврийн зардлыг хэмнэх ач холбогдолтой.

Хураасан гэрийн овор хэмжээ нь Ланд-н ачаан дээр багтана. Нэг гэр 6 талтай ба 110-120кг жинтэй.

Зохион бүтээсэн геофизикийн компани: ДашМагИнж ХХК

Монголын геологичдын улсын анхдугаар зөвлөгөөн

 Сайн байцгаана уу. Та бүхэнд энэ өдрийн мэндийг дэвшүүлье.

Монголын геологичдын улсын анхдугаар зөвлөгөөн тун удахгүй болох гэж байгааг та бүхэнд мэдэгдэж байна. Энэхүү арга хэмжээний хүрээнд Ашигт малтмалын тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төсөл, Газрын хэвлийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын үзэл баримтлалын төсөл, геологийн судалгаа, ашигт малтмалын хайгуулын ажлын үед орон нутгийн зүгээс үзүүлж буй сөрөг нөлөөлөл зэргийг хэлэлцэх болно.

Иймд Монголын геологичдын улсын анхдугаар зөвлөгөөнийг өндөр үр дүнтэй ажил болгон хэрэгжүүлэхэд таны болон салбарын хамт олны дэмжлэг туслалцаа, хамтын ажиллагаа нэн чухал бөгөөд та бүхний өгөх санал салбарын хөгжилд томоохон түлхэц өгнө гэдэгт бид итгэж байна.

Дараах холбоос линкээр дамжин орж дэлгэрэнгүй мэдээлэл авахыг хүсье.

“АШИГТ МАЛТМАЛЫН ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСӨЛД САНАЛ АВАХ ТУХАЙ” 

Хамрах хүрээ

Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яам

Үндэсний геологийн алба

Ашигт малтмал газрын тосны газар

Монголын геологийн холбоодын нэгдсэн зөвлөл

Салбарын төрийн болон хувийн хэвшлийн байгууллагуудын төлөөлөл

ҮГА, АМГТГазруудын санаачилгыг дэмжиж, хамтран ажиллахыг хүсье.

Хэрэглээний геофизик 1

Хүн төрөлхтий үндсэн гурван төрхтний нэг монголчууд тооны хувьд цөөхөн хэдий ч тодорхой цаг үед дэлхийн хагасыг эзэгнэж явсан тоотой хэдхэн үндэстний Эрэлхэг зоригтой, ухаант энэ ард түмний үр хойчистоо өвлүүлсэн газар нутаг хүний хэрэгцээт бүхий л эрдэс баялагтай билээ. Энэ их баялгийг нээж илрүүлэх хайгуул судалгааны ажил нь монгол орны газар нутгийн багахан хэсгийн хэдхэн зуун метрийн гүнийг хамарсан байдаг тул хөрсөн доорх эрдэс баялаг, ашигт малтмалаа нээн илрүүлэх , ашиглах алтан түлхүүр нь геологич, геофизикчдийн эзэмшсэн мэдлэг чадварт байдаг. Орчин үеийн техник технологийн дэвшлийн эрин үед дэлхийн зах зээл дээр эрдэс баялгийн хэрэгцээ улам бүр нэмэгдэж, үнэ цэнэ нь ч өдрөөс өдөрт өсч , гадаадын уул уурхайн томоохон компаниуд энэ салбарт хөрөнгө хүч оруулахааар геологи, геофизикийн хайгуул судалгааны ажил урд хожид байгаагүйгээр эрчимжсэн энэ цаг үед үндэсний мэргэшсэн геофизикчид улс оронд ус агаар шиг хэрэгтэй байна.

Хэрэглээний геофизик 1 - онлайн захиалах линк

Хэрэглээний геофизик 2

Геофизикийн судалгааны ' Зориудын туйлшралын онол'-ыг би хэдэн жил судалсны эцэст 1984 онд бүрэн тайлж яадсан билээ. Харин 1992 онд Цахилгаан босоо тандалтын хэмжилтйн муруйг ' Шугаман бус аргаар' -аар боловсруулалт хийж болохыг шинээр гаргаж, практикт нэвтрүүлснээр газрын гүний уст үеийн тухай мэдээлэл алдаа мадаггүй гарах үндэс болсон юм.Хоорондоо нягт уялдаа бүхий онол-практикийн энэ аргыг мэргэжил нэгт нөхдөдөө хүргэхээр шийдсэн минь энэ билээ.

Хэрэглээний геофизик 2 - онлайн захиалах линк

ЭМГЭНЭЛ

 

ПҮРЭВИЙН ДУГАРАА

(1943-2022)

Монголын геофизикийн шинжлэх ухааны салбарын ерөнхийлөгч, ШУТИС-ын Геологи, Уул Уурхайн Сургуулийн Геофизикийн сургалт, үйлдвэрлэл, судалгааны төвийн захирал, ШУТИС-ийн хүндэт профессор, Геологи-эрдэс судлалын ухааны доктор, профессор, МУ –ын зөвлөх инженер Пүрэв овогтой Дугараа 2022 оны 12 дугаар сарын 25-ны өдөр зуурдаар нас барж Монголын геологийн салбарт нөхөж баршгүй гарз тохиолоо.

         П.Дугараа 1943 онд Ховд аймгийн Булган суманд малчин ард Пүрэвийн  ууган хүү болон төрсөн ба Ховд аймагт ерөнхий боловсролын сургууль, Зөвлөлт холбоот улсын Москва хотод Ломоносовын их сургуулийг Геологич-геофизикч мэргэжлээр төгссөн байна. Тэр Эрхүүгийн Политехникийн дээд сургуульд техникийн ухааны докторын зэрэг хамгаалсан,  манай оронд геофизикийн шинжлэх ухааныг хөгжүүлэх, нутагшуулах, дэлхийн түвшинд авч явахад олон жилийн бүтээлч хөдөлмөрөө зориулсан шилдэг эрдэмтэн, сурган хүмүүжүүлэгчдийн нэг байлаа.

Түүний санаачлага, оролцоотойгоор ШУТИС (ТИС)-д “Ашигт малтмалын эрэл, хайгуулын геофизик” мэргэжлээр бакалавр, магистр, докторын шаталсан сургалттайгаар мэргэжлийн геофизикчдийг бэлтгэж эхэлсэн байна. П.Дугараагийн шууд удирдлагын дор МУИС, ПДС-ийн дэргэд “Геофизикчдийн мэргэжлийн баг” бүрэлдэн бий болсон ба “Хайгуулын геофизикийн лаборатори”–ийг байгуулсанаар өндөр мэргэжлийн геофизикчид бэлтгэх ажил шинэ шатанд гарсан байдаг. Ийнхүү МУИС-ийн физик, цаг уур, геологи, газарзүйн салбарын мэргэжлээр дээд мэргэжлийн боловсон хүчин бэлтгэхэд эрэл, хайгуулын геофизикийн аргуудын онолын үндэс, практик хэрэглээний талаар сургалт, судалгаа, үйлдвэрлэлийн ажлыг явуулах үндэс суурь тавигдсан нь профессор П.Дугараагийн нэртэй шууд холбоотой. Өнөөдөр тус сургуулийг төгссөн олон зуун мэргэжилтэн, эрдэмтэн судлаачид манай орны нийгэм, эдийн засгийн бүхий л салбарт үр бүтээлтэй ажиллаж байна.

П.Дугараа Монголын геофизикчдийн холбоог үүсгэн байгуулагчдын нэг бөгөөд олон жил холбооны гүйцэтгэх захирлаар сонгогдон ажиллаж мэргэжлийн холбоо, иргэний байгууллагын үйл ажиллагааг төлөвшүүлэхэд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан юм. П.Дугараа сургалт судалгаа, эрдэм шинжилгээний ажлын зэрэгцээ үйлдвэрлэлд ажиллаж буй  залуу боловсон хүчнийг сургах, тэдэнд ажил, амьдралын арга барил олгоход сэтгэл харамгүй тусалдаг, хамт олны дунд өндөр нэр хүндтэй, манай орны эрдэс баялгийн судалгаа, олборлож ашиглах үйл хэрэгт өөрийн амьдралаа зориулсан ахмад туршлагатай хайгуулчдын нэг байлаа.                         

П.Дугараагийн олон жилийн бүтээлч хөдөлмөрийг үнэлж, Сүхбаатарын одон  (2009), Хөдөлмөрийн гавъяаны улаан тугийн одон (2012), Алтан гадас одон (2001), хөдөлмөрийн хүндэт медаль (1976), Ардын хувьсгалын 60,70, 80 жилийн ойн медаль, Их Монгол улс байгуулагдсаны 800 жилийн ойн медаль (2006), Монголын Бүтээлч Иргэдийн Нэгдсэн холбооны Монгол гайхамшиг “Алтан хүн” одон, Эрчим хүч, уул уурхайн үйлдвэр, геологийн яамны “Тэргүүний геологич”, Боловсролын яамны “Ардын боловсролын тэргүүний ажилтан”, ШУА -ын “Шинжлэх ухааны тэргүүний ажилтан”, Үйлдвэр, худалдааны яамны “Газрын тосны тэргүүний ажилтан” болон ЗХУ-ын “Отличник разведки и охраны недр” (1981) цол тэмдэг, Геологийн салбарын ойн медалиудаар тус тус шагнажээ.

Монголын геологи, уул уурхай, газрын тосны салбарт “Дугараа багш” хэмээн хүндлэгдсэн эрхэм нөхрийн маань гэгээн дүр, ажилч хичээнгүй чанар, найрсаг зан харьцаа бидний сэтгэл зүрхэнд үүрд үлдэх болно.

 

 Ум сайн амгалан болтугай.

Монголын Геофизикчдийн холбоо

Алтан үеийн ахмад настангууддаа ахмадын баярын мэнд хүргэе!

Олон улсын ахмадын өдрийг тохиолдуулан Монголын геофизикчдийн холбоо салбарынхаа ахмад настай геофизикчдийг хүлээн авч хүндэтгэл үзүүллээ. Энэ салбарыг хөгжүүлэхэд хүчин зүтгэж ирсэн нийт алтан үеийн ахмаддуудаа ахмадын өдрийн мэнд хүргэж аз жаргал, эрүүл энх, сайн сайхан бүхнийг хүсэн ерөөе! Зарим ахмад настангууд хүндэтгэх шалтгаантайгаар хүрэлцэн ирж чадсангүй.

П.Дугараа багшийн гаргасан ном цахим худалдаалагдаж байна.

 Геофизикийн цахим ном худалдаж авах холбоос линк  ЭНД дарна уу

Геологи (Геологийн эрдэм шинжилгээ, сургалт арга зүйн сэтгүүл): Геологийн эрдэм шинжилгээ, сургалт арга зүйн сэтгүүл

 
Геофизикийн аргын үндэс: Геофизикийн шинжлэх ухааны тухай ерөнхий ухагдахуун, соронзон, хүндийн хүчний, радиометр, цөмийн геофизик, геологийн тайлал хийх аргазүй зэргээс бүрдэнэ.

Геофизикийн цогцолбор арга: “Геофизикийн цогцолбор арга”сурах бичиг, гарын авлагыг “Ашигт малтмалын эрэл, хайгуулын геофизик” мэргэжлийн сургалтын төлөвлөгөө, хичээлийн стандартын дагуу боловсруулсан байна.

Монгол орны геологи, ашигт малтмалын судалгааны геофизик: Энэхүү бүтээлд Монгол орны нутаг дэвсгэрийн гүний тогтоц, геологийн зураглал, ашигт малтмал, ордын эрэл, хайгуулын ажилд геофизикийн судалгааны аргуудыг хэрэглэсэн үр дүнгийн талаар авч үзсэн болно.

Application of Polarimetric GPR for detection of subsurface objects

  Геофизикийн цахим ном худалдаж авах холбоос линк  ЭНД дарна уу

In recent years, there has been great interest in detecting and imaging subsurface targets in a wide variety of areas such as civil engineering [17], landmine detection [14], [15], [45], archeological investigations [8], [9], [28], [37], [43] and environmental applications [27], [47]. Various sensing tools have been used to get better performance in different situations. The main sensors used are electromagnetic induction (EMI), ground penetrating radar (GPR), seismic and infrared (IR) sensors. These sensors rely on different operating principles and provide different levels of information about the sensed medium based on their capabilities.

Метал бус ашигт малтмалын ордын эрлийн цогцолбор арга

Цахим ном худалдаж авах холбоос линк  ЭНД дарна уу

"Метал бус ашигт малтмалын ордын эрлийн цогцолбор арга" энэхүү зохиолын үндсэн агуулга нь аливаа ашигт малтмалын ордын эрлийн ажлыг үр өгөөжтэй явуулахад тал бүрээс нь иж бүрнээр судлах, төрөл бүрийн ашигт малтмалыг орхигдуулахгүй илрүүлэх гэсэн санаа юм. Иж бүрэн (цогцолбор) судалгаанд дараах үндсэн, уламжлалт аргуудыг сонгосон байна. Үүнд: Геологи-минералогийн, геохимийн, геофизикийн аргууд болой. Эдгээр аргуудыг хэрэгжүүлэхэд гипрогеологи, инженер-геологи, геокрилоги, геоботаники, геоморфологи, топограф зэрэг газар-дэлхийг судалдаг байгалийн бусад шинжлэх ухааны болон техникийн ухааны оролцоог ч хамтатгасан болно.

Геофизикийн цахим ном худалдаанд гарлаа

Геофизикийн цахим ном худалдаж авах холбоос линк  ЭНД дарна уу

      

Геофизикийн үндэс: Бид газрын гадаргуу дээр буюу түүний ойролцоо хийсэн физик хэмжилтийг ашиглан гүний геологи-структур, ашигт малтмалын талаар хийж гүйцэтгэсэн бүх ажлыг нийтэд нь нэгтгэж геофизикийн судалгаа гэж тодорхойлдог. Гэхдээ геологи, геофизикийн шинжлэх ухааны хооронд агуулгынх нь хувьд авч үзвэл хил заагийн шугам тогтоох тийм ч хялбар биш байдаг бөгөөд анхны ялгаа нь тэдний өгөгдлийг авах аргад оршиж байдаг. Геологи нь газар дэлхийн судалгааг явуулахдаа гадаргуун болон уулын нэвтрэлт, цооногийн тусламжтайгаар чулуулгийг шууд ажиглан дүн шинжилгээ хийж тэдгээрийн бүтэц бүрэлдэхүүн, өнгөрсөн түүхийн талаарх дүгнэлт хийдэг байна. Геофизик нь арай өөрөөр, газрын гадаргуун тодорхой хэсгийг судлахдаа гадаргуу болон түүний ойролцоо хэсэгт холбогдох багаж төхөөрөмжийн тусламжтайгаар физик шинж чанарыг хэмжиж тогтоогоод шууд бус байдлаар ханддаг. Далдлагдсан хэсгийн тогтоц, бүтцийн талаарх ашигтай мэдээллийг олж авахын тулд хэмжилтийн өгөгдөлд тайлал хийх процессыг энд хамруулж авч үзэх хэрэгтэй.

Сейсмохайгуулын онолын үндэс: Энэ сурах бичигт геофизикийн судалгааны аргуудын нэг сейсмохайгуулын аргын үндэс болох уян харимхай орчинд долгион тархах зүй тогтол, сейсмийн долгионуудын төрөл, сейсмохайгуулын физик геологийн нөхцөл, хугацааны орон, годограф, долгионы орны тухай үндсэн ойлголт, долгионы тархах хурд зэрэг асуудлууд агуулагдсан болно. Сурах бичиг нь ашигт малтмалын эрэл хайгуулын геофизик мэргэжлийн бакалаврын түвшингийн сургалтанд зориулагдсан боловч энэ чиглэлээр ажиллаж байгаа мэргэжлийн байгууллагын инженер, судалгааны ажилтан ашиглах боломжтой.

Сейсмохайгуулын аргууд II: Энэхүү сурах бичигт сейсмохайгуулын аргуудын хээрийн үйлдвэрлэлийн үндэс, сейсмийн долгионыг өдөөх, бичиглэл хийх, боловсруулалт, тайлал хийх арга техник, ойсон ба хугарсан долгионы аргуудаар хээрийн ажил явуулах онцлог, шийдвэрлэх геольогийн асуудлууд болон практик жишээнүүдийг агуулсан болно.

Соронзон хайгуул: Геологийн судалгаанд соронзон орны хэмжилтийг ашиглах боломж нь уулын чулуулаг ба хүдэр нь харилцан адилгүй соронзон шинжтэй байдагт оршино. Чулуулаг ба хүдрийн үндсэн хэсэг нь сул соронзон шинжтэй буюу бараг соронзон шинжгүй бүлэгт харъяалагдана. Зөвхөн ийм чулуулгаар бүрдэх газрын гадаргуун хэсэгт нэгэн жигд гэж хэлж болох хэвийн соронзон орон ажиглагдана. Гэхдээ чулуулаг ба хүдрийн зарим хэсэг нь үлэмж өндөр соронзон шинжийг агуулдаг. Соронзжилогдсон геологийн биет тогтмол соронзонгийн нэгэн адил өөрийн гэсэн соронзон орныг үүсгэх ба үүнийг гажлын орон гэж нэрлэдэг. Тэгэхээр соронзжилогдсон геологийн биетийн орчимд энгийн ба гажлын соронзон орон аль аль нь нэгэн зэрэг оршино. Эдгээр орны векторууд нэмэгдэж, үр дүнд бий болох нийлбэр орны хэмжээ энгийн орныхоос ялгагдах болно. Энэ биетийн орчмын орон зайд хэвийн бус орон буюу соронзон гажил ажиглагдах болно.

"ГЕОФИЗИК БА ОДОН ОРОН СУДЛАЛ" сэтгүүлд эрдэм шинжилгээний өгүүлэл хүлээн авч байна.

Монгол Улсын анхны геофизик инженер М.Сүрэнхорлоо гавьяат ажилтан цол хүртэв /2021 он/

 Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх зарлиг гарган эрхэлсэн салбартаа амжилт гаргасан иргэдэд төрийн дээд цол, одон, медаль гардууллаа.

Геофизикийн цахилгаан хайгуулын олон төрлийн арга ашиглаж, газрын гүний усны эрэл, судалгааг олон жилийн турш цөл, тал хээр, мөнх цэвдэгтэй бүс нутагт хийж, хэдэн зуун уст цэг тогтоон, гүний өрөмдмөл худаг гаргаж, газар тариалан, малын бэлчээр, төв суурин газрыг усжуулахад бодитой хувь нэмэр оруулсан, олон арван мэргэжилтэн бэлтгэсэн Усны газрын ахмад ажилтан Мягмарын Сүрэнхорлоод Байгаль орчны гавьяат ажилтан цол хүртээв.

Эх сурвалж

“Эрэл геофизикийн цогцолбор экспедиц”-ийн Агаараас тандан судлах 9-р ангийнхан

Бичсэн: Boroldoi Jadamba 

ЭГЦЭ-д ажиллаж байсан залуу үеийн дурсгалт зургуудаа дурсав. 

Булган аймгийн нисэх буудал дээр хээрийн анги байгуулж байна.

Агаарын болон газрын судалгааны инженер техникийн ажилчид бүгд хамтдаа

Газрын соронзон орны гажлыг хэмждэг YMP-3 багажийг 1984-1987 оны хооронд босгож Монгол-149 Ан-2 онгоцонд суурилуулаад өөрсдийн хүчээр 1:200000 масштабын хайгуулын зураглал хийхээр Баянхонгор аймгийн Баянлиг сум руу нисэхийн өмнөхөн 1988 он

ЗИЛ-131 машин дээр бутка хийсэн. Тэрийгээ кранаар өргөж байна. Хээрийн судалгааны үед дотор нь байрлаж ажиллаж амьдардаг байсан.

The 71th Annual Meeting of the Society of Resource Geology (2022)

SRG-71th хуралд оролцож яваа Отгонбаяр эгчдээ амжилт хүсье. Геофизикийн үр дүнг геологитойн холбож тайлалт хийдэг мундаг геофизикчдын нэг төлөөлөл нь билээ. Цаашдынхан ажилдан ажлын өндөр амжилт хүсье.

ГАЗРЫН ТОС, нүүрс- устөрөгчийн нэгдлийн судалгаанд ГЕОФИЗИК-ийн судалгаа нь 80 орчим хувь эзэлдэг онцлогтой

Бичсэн: Геофизикийн зөвлөх инженер - Н.Баатар

    Газрын тосны тухай хууль хэрэгжиж эхэлснээс хойш 30 гаруй жилийн хугацаанд шинээр байгуулагдах газрын тосны боловсруулах үйлдвэрийг тасралтгүй түүхий эдээр хангах, дотоодын хэрэгцээгээ хангах үйлдвэрийн нөөц, түүхий эд бэлтгэгдээгүй, газрын тосны геологийн судалгаанд нутаг дэвсгэрийн 30 орчим хувь хамрагдсан байна.

    Төрөл бүрийн бүрийн ашигт малтмалын судалгааны 80 орчим хувь нь геологийн судалгаа, үлдсэн хувь нь геофизикийн судалгаа эзэлдэг байхад ГАЗРЫН ТОС, нүүрс- устөрөгчийн нэгдлийн судалгаанд эсрэгээрээ ГЕОФИЗИК-ийн судалгаа нь 80 орчим хувь эзэлдэг онцлогийг ч харгалзан үзэх шаардлага үүсч байна.

    Өнөөгийн байдал, тулгамдсан асуудлуудыг шийдвэрлэх арга замын талаар хэвлэн нийтлүүлсэн:

1. Арвисбаатар.Н, Баатар.Н., 1997. НУУРУУДЫН ХӨНДИЙН ХОТГОРУУДЫН ТОГТОЦ /ГЕОФИЗИКИЙН СУДАЛГААНЫ ҮР ДҮН/, Геологи эрдсийн түүхий эдийн шинжилгээ судалгаа, /ГТЛ байгуулагдсаны 40 жилийн ойд зориулсан эрдэм шинжилгээний бага хурал/, хууд 64-65

2. Баатар.Н, Золсайхан.Г., 2003. ГАЗРЫН ТОСНЫ САВ ГАЗРУУДЫН ГҮНИЙ ТОГТЦЫН ТАЛААР ГЕОФИЗИКИЙН РЕГИОНАЛЬ СУДАЛГААНЫ МАТЕРИАЛ АШИГЛАН ТАЙЛАХ НЬ, МОНГОЛ ОРНЫ НЕФТЬ ХИЙН САЛБАРЫН ТУЛГАМДСАН АСУУДЛУУД,№1(9), /Онол практикийн IX бага хурал/, хууд 17-21

3. Баатар.Н, Сэнгэдорж.Т, Хосбаяр.П., 2005. ГЕОФИЗИКИЙН РЕГИОНАЛЬ СУДАЛГААНЫ МАТЕРИАЛ ТАЙЛАЛТААР МОНГОЛ ОРНЫ ГАЗРЫН ТОСНЫ САВ ГАЗРУУДЫГ ҮНЭЛЖ, ГАЗРЫН ТОСНЫ СУДАЛГААНЫ АЖЛЫГ ЭРЧИМЖҮҮЛЭХ НЬ, Монгол орны нефть хийн салбарын тулгамдсан асуудлууд, /Онол практикийн XI бага хурал/, №1(11), хууд 18-25

4. Баатар.Н, Чинбат.С, Бүжинлхам.Э., 2005, 2006. МОНГОЛ ОРНЫ ГАЗРЫН ТОСНЫ САВ ГАЗРУУДЫН ГЕОЛОГИЙН СУДАЛГААНД АНХААРАХ ЗАРИМ АСУУДЛУУД, “Дал” сонин, 2005 он, №215, нүүр 8, Монгол орны газрын тосны салбарын тулгамдсан асуудлууд, шийдвэрлэх арга замууд, 2006 он, №1(12), хууд 6-10, Уул уурхайн сэтгүүл 2006/ №1(30), хууд 38-40

5. Баатар.Н, Дугараа.П, Чинбат.С, Оюунбилэг.Х, 2011. ГАЗРЫН ТОСНЫ IX ТАЛБАЙН ӨМНӨД ХЭСГИЙН ГҮНИЙ ТОГТОЦ, Газрын тосны салбарын 70 жилийн ойд зориулсан олон улсын эрдэм шинжилгээ, онол-практикийн бага хурлын илтгэлүүдийн эмхэтгэл, хуудас 29-32

6. Н.Баатар, А.Дэлгэрсайхан, Л.Чингисдалай, Г.Мөнхзул, М.Энхжаргал, Б.Цацрал., 2014. МОНГОЛ ОРНЫ ГЕОЛОГИ, ГЕОФИЗИКИЙН СУДАЛГААНЫ ӨНӨӨГИЙН БАЙДАЛ, Геологи 30, (Монгол Улсын Геологийн алба байгуулагдсаны 75 жилийн ой, ШУТИС-ийн доктор, профессор П.Дугараа, доктор, дэд профессор Д.Лхагвадорж нарын хөдөлмөр алдрын ойд зориулсан дугаар), хуудас 105-116

7. Баатар.Н, Дугараа.П, Чинбат.С, Оюунтуяа.Л, Дашбаатар.Б, Тунгалаг.Б., 2017. ГАЛБЫН ГОВИЙН ГАЗРЫН ТОС АГУУЛАГЧ БҮТЦИЙГ ГЕОФИЗИКИЙН БОЛОВСРУУЛАЛТ, ТАЙЛАЛТААР ИЛРҮҮЛСЭН НЬ, “Геофизик ба одон орон судлал” (ШУА-ийн Одон орон, геофизикийн хүрээлэнгийн 60 жилийн ойд зориулсан) №4. 2017 хуудас 98-106; ШУТИС-ийн Эрдэм шинжилгээний бүтээлийн эмхэтгэл №14/219; Газрын тос 2017 (Эх орондоо газрын тос боловсруулах үйлдвэр байгуулах уриан дор зохион байгуулсан), хуудас 27-34.